عبد الحسين ميرزا فرمانفرما
248
مسافرتنامه كرمان و بلوچستان ( فارسى )
كند 455 مزرعهء كند شش فرسخى سبّ و طرف جنوب است و مزرعهء مزبوره آبش از رودخانهء هوشاپان « 1 » سرى « 2 » است كه آن رودخانه از طرف جنوب به شمال جارى و منبع آبش كوه مركان ريگ است و رود مزبور از مزرعهء كند گذشته به رودخانهء ماشكيد ملحق مىشود . و آب مزرعهء كند از رودخانهء مزبوره [ است ] و چون آبش زه و در تمام اوقات جارى است هرقدر بخواهند [ 282 ] ممكن [ است ] و كمآسائى در زمين و عملجات است . و معادل شصت خروار غلّه و ذرّت در آن به عمل مىآيد و نخيلات قريب سه هزار اصله [ دارد ] ، و خرماى آن بر خلاف پسكوه به نهايت خوب و از ساير نخيلات سبّ ممتاز است . مالكين آن از اهالى سبّ و قريب سى خانوار [ ند ] و خانههاى تيرپوش و كتوك مسكن آنها است . و آبوهواى اين مزرعه از سبّ به مراتب بهتر است و جزئى ميوجات هم در اينجا از قبيل انار و انگور و سيب و توت يافت مىشود . هيدوج 456 مزرعهء هيدوج پنج فرسنگى سبّ و طرف جنوب و آبش از رودخانهء هيدوج است كه آن هم مثل رود هوشاپان است . منبعش كوه مركان ريگ و از جنوب به شمال جارى [ است ] و به رود ماشكيد ملحق مىشود . و مزرعهء مزبوره بهواسطهء خشكى رودخانه گاه شود كه آب براى زراعت نباشد و فقط به قدر خوردن اهالى آنجا بيشتر كفاف ندهد . و غالبا غلّه و صيفى آن كه منحصر است به ذرّت مجموعا معادل سى خروار [ ست ] و جزئى ميوجات و معادل هزار و پانصد اصله نخل دارد . و صاحبان مزرعهء مزبوره از اهل سبّ و به اسم آن مزرعه خوانده مىشوند و قلعهء رعيتى سه طبقه ساختهاند و اهالى آنجا كه قريب صد و پنجاه نفر است در آن قلعه و خانههاى تيرپوش و كتوك اطراف قلعه سكنى دارند و آبوهواى اينجا نيز از سبّ بهتر است .
--> ( 1 ) - پيش ازين حوشابان ضبط كرده بود ( ص 246 ) . ( 2 ) - كلمهء دوم نامشخص است : پيرى ، سرى ( ؟ ) .